Jaki moment dokręcania śrub? Wartość w Nm zależy od konkretnego połączenia
Osoba zastanawiająca się, jaki moment dokręcania śrub zastosować, powinna w pierwszej kolejności ustalić przeznaczenie danego połączenia. Innych wartości wymagają śruby mocujące koła, innych elementy zawieszenia, zaciski hamulcowe czy podzespoły silnika. Znaczenie ma także rozmiar i klasa śruby.
Z jaką siłą dokręcać śruby w kołach?
Nie da się wskazać jednej uniwersalnej odpowiedzi na pytanie, z jaką siłą dokręcać śruby w kołach. W wielu samochodach osobowych spotyka się wartości w granicach około 90–120 Nm, jednak jest to wyłącznie zakres orientacyjny. W konkretnym aucie wymagany moment może być niższy lub wyższy. Należy więc korzystać z danych producenta samochodu, śruby lub felgi.
Podczas montażu koła warto przestrzegać kilku zasad:
- oczyścić powierzchnie styku piasty i felgi,
- wkręcić śruby ręcznie, aby uniknąć uszkodzenia gwintu,
- wstępnie dokręcać je stopniowo i na krzyż,
- końcowy moment ustawić za pomocą klucza dynamometrycznego,
- nie przekraczać wartości przewidzianej przez producenta.
Nie należy automatycznie smarować gwintów śrub kół. Środek smarny zmienia tarcie, a tym samym zależność między ustawionym momentem a siłą zacisku. Jeżeli producent nie przewiduje smarowania, parametry dokręcania dotyczą zazwyczaj czystego, suchego połączenia.
Jak dobrać siłę dokręcania śrub do rozmiaru, klasy i materiału?
Aby ustalić siłę dokręcania śrub, trzeba uwzględnić kilka parametrów. Najważniejsze są średnica i skok gwintu, klasa wytrzymałości śruby, materiał elementu z gwintem oraz stan powierzchni. Znaczenie ma też zastosowanie smaru lub środka zabezpieczającego gwint.
W samochodzie najlepiej korzystać z instrukcji obsługi, dokumentacji serwisowej albo danych producenta podzespołu. Pozwala to ustalić, jakim momentem dokręcać śruby, zamiast dobierać wartość na podstawie wyczucia.
Tabela momentów dokręcania śrub – dlaczego nie zastępuje danych producenta?
Ogólna tabela momentów dokręcania śrub może podawać wartości zależne od średnicy gwintu i klasy wytrzymałości, lecz nie powinna zastępować dokumentacji samochodu. Dwie śruby o identycznym rozmiarze mogą wymagać odmiennego sposobu montażu ze względu na konstrukcję połączenia, materiał, stan powierzchni lub wymagania producenta.
Tabele sprawdzają się więc przede wszystkim poglądowo lub w przypadku elementów niemających wpływu na stabilność i nośność całej konstrukcji. Warto jednak zapoznać się z najistotniejszymi parametrami i danymi zawartymi w tabeli.
| Średnica | Momenty dokręcania MA wyrażone w [Nm] | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Klasa 4.6 | Klasa 5.6 | Klasa 8.8 | Klasa 10.9 | Klasa 12.9 | |
| M4 | 1.02 | 1.37 | 3.3 | 4.8 | 5.6 |
| M5 | 2.0 | 2.7 | 6.5 | 9.5 | 11.2 |
| M6 | 3.5 | 4.6 | 11.3 | 16.5 | 19.3 |
| M8 | 8.4 | 11.0 | 27.3 | 40.1 | 46.9 |
| M10 | 17.0 | 22.0 | 54.0 | 79.0 | 93.0 |
| M12 | 29.0 | 39.0 | 93.0 | 137.0 | 160.0 |
| M14 | 46.0 | 62.0 | 148.0 | 218.0 | 255.0 |
| M16 | 71.0 | 95.0 | 230.0 | 338.0 | 395.0 |
| M18 | 97.0 | 130.0 | 329.0 | 469.0 | 549.0 |
| M20 | 138.0 | 184.0 | 464.0 | 661.0 | 773.0 |
| M22 | 186.0 | 250.0 | 634.0 | 904.0 | 1057.0 |
| M24 | 235.0 | 315.0 | 798.0 | 1136.0 | 1329.0 |
| M27 | 350.0 | 470.0 | 1176.0 | 1674.0 | 1959.0 |
| M30 | 475.0 | 635.0 | 1597.0 | 2274.0 | 2662.0 |
| M33 | 645.0 | 865.0 | 2161.0 | 3078.0 | 3601.0 |
| M36 | 1080.0 | 1440.0 | 2778.0 | 3957.0 | 4631.0 |
| M39 | 1330.0 | 1780.0 | 3597.0 | 5123.0 | 5994.0 |
| M42 | 1605.0 | 2006.0 | 4413.0 | 6285.0 | 7354.0 |
| M45 | 2005.0 | 2506.0 | 5512.0 | 7851.0 | 9187.0 |
| M48 | 2424.0 | 3030.0 | 6667.0 | 9495.0 | 11112.0 |
| M52 | 3116.0 | 3896.0 | 8570.0 | 12206.0 | 14284.0 |
| M56 | 3883.0 | 4854.0 | 10678.0 | 15208.0 | 17797.0 |
| M60 | 4818.0 | 6022.0 | 13249.0 | 18870.0 | 22082.0 |
| M64 | 5802.0 | 7252.0 | 15955.0 | 22724.0 | 26592.0 |
| M68 | 7012.0 | 8765.0 | 19282.0 | 27462.0 | 32137.0 |
| M72 | 8379.0 | 10474.0 | 23043.0 | 32819.0 | 38405.0 |
| M76 | 9903.0 | 12378.0 | 27232.0 | 38785.0 | 45387.0 |
| M80 | 11610.0 | 14514.0 | 31930.0 | 45476.0 | 53216.0 |
| M90 | 16796.0 | 20995.0 | 46188.0 | 65783.0 | 76980.0 |
| M100 | 23381.0 | 29226.0 | 64297.0 | 91574.0 | 107161.0 |
Błędy przy dokręcaniu śrub – zbyt duży moment także jest problemem
Błędy przy dokręcaniu śrub nie ograniczają się do zbyt luźnego połączenia. Za mocne dokręcenie może doprowadzić do rozciągnięcia śruby, zerwania gwintu albo uszkodzenia mocowanego elementu. W skrajnych sytuacjach śruba może pęknąć.
Częstym błędem jest wykonywanie końcowego dokręcania kluczem udarowym bez kontroli momentu. Narzędzie to przyspiesza pracę, ale nie zastępuje prawidłowo używanego klucza dynamometrycznego, jeśli wymagane jest uzyskanie określonej wartości Nm.
Co, jeśli za lekko dokręcę śrubę?
Zbyt mały moment oznacza niewystarczającą siłę zacisku. Pod wpływem drgań i zmiennych obciążeń połączenie może się poluzować. W przypadku kół konsekwencje mogą być szczególnie niebezpieczne, dlatego śruby należy dokręcać zgodnie ze specyfikacją producenta.
Jaki moment dokręcania śrub w samochodzie jest najlepszy?
Odpowiedź na to pytanie jest prosta - taki, jaki dla danego połączenia przewidział producent pojazdu lub podzespołu. Nie warto kierować się wyłącznie doświadczeniem czy siłą własnych mięśni. Właściwa wartość w Nm oraz sprawny klucz dynamometryczny pozwalają uzyskać przewidzianą siłę zacisku bez przeciążania śruby i gwintu.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy wszystkie śruby w samochodzie dokręca się takim samym momentem?
Nie, wymagana wartość zależy od rodzaju połączenia, parametrów elementów złącznych i zaleceń producenta.
Czy do dokręcania kół potrzebny jest klucz dynamometryczny?
Jest to zalecane narzędzie do końcowego dokręcania, ponieważ umożliwia kontrolę zastosowanego momentu.
Czy 120 Nm jest odpowiednie dla każdego koła?
Nie, 120 Nm występuje w specyfikacjach niektórych samochodów, ale nie stanowi wartości uniwersalnej. Należy sprawdzić dane dla konkretnego auta i zastosowanych felg.
Czy można dokręcać śruby kół kluczem udarowym?
Można użyć go pomocniczo podczas montażu, jednak końcowy moment powinien być kontrolowany zgodnie z procedurą producenta, najczęściej przy użyciu klucza dynamometrycznego.
Czy gwint śruby należy smarować przed dokręceniem?
Tylko wtedy, gdy przewiduje to instrukcja montażowa. Smarowanie zmienia tarcie w połączeniu i może spowodować uzyskanie innej siły zacisku przy tej samej wartości Nm.
